Trochę o meteorytach SNC

Pod poprzednim postem pojawiło się pytanie skąd pewność, że niektóre znalezione na Ziemi meteoryty pochodzą z Czerwonej Planety. Równie dobrze mogłyby spaść tutaj z Wenus albo Merkurego albo z wielu innych odległych światów. Sam się nad tym nigdy nie zastanawiałem, ale czytając niedawno mądry podręcznik od astronomii natrafiłem na wyczerpującą, zdaje się, odpowiedź. Dobrze, że ją zapamiętałem bo teraz nie mogę sobie przypomnieć w której to było książce. SNC-meteorite-ejectionPorównałem tą wiedzę z wypowiedziami oblatanych, zdaje się, użytkowników forów akademickich i wydaje się 100% pewna. Zapraszam do lektury.

Naukowcy mają wiarygodne metody na ustalanie wieku skały, czyli na wskazanie kiedy się ona skrystalizowała. Znając wiek meteorytu łatwo odróżnić materiał pochodzenia planetarnego od pyłu kosmicznego. Ten ostatni uformował się razem z Układem Słonecznym, więc badania wieku krystalizacji wskazują na co najmniej 6 mld lat. Wszystkie młodsze meteoryty muszą więc pochodzić z planety, skąd wyrwał je impet zderzenia z innym ciałem niebieskim.

Dalsza część zagadki pochodzenia skały młodszej niż skromne 6 miliardów lat może więc zostać rozwiązana albo na Marsie albo na dwóch innych, sąsiadujących z nami skalistych planetach (Merkury i Wenus). Teraz z pomocą przychodzi dział fizyki zajmujący się siłami oddziałującymi na ciała czyli dynamika. Przyciąganie słoneczne bardzo utrudnia ruch orbitalny „na zewnątrz”. Jeśli istnieje szansa na przedostanie się wyrzuconego materiału na wyższą orbitę niż macierzystej planety, to jest ona minimalna. Tak więc na 99% „młode” skały pochodzą z Marsa. Porównanie różnych badań z tymi przeprowadzonymi bezpośrednio na planecie to potwierdza.

Krótko o SNC, czyli meteorytach z Marsa.

shergottite500Szerogotyty to najliczniejsza klasa meteorytów SNC. Do tej pory znaleziono około ćwierć setki takich kamieni, z czego największy odnaleziono w 1865 roku w pobliżu Sherogotty w Indiach (stąd nazwa). Ten ważący blisko 5 kg kamień powstał z zastygłej lawy i stanowi kawałek litej skorupy Marsa (czyli tej położonej głęboko pod powierzchnią). Ten i inni przedstawiciele grupy składają się głównie z oliwinów, piroksenów i plagioklazów. W wielu skałach na skutek energii uderzenia albo wejścia w atmosferę ziemską plagioklazy zmieniły się w szkło typowe dla meteorytów – maskelynit. Wiek szerogotytów wynosi około 1,4 mld lat natomiast z planety wyrzucone zostały 200-300 mln lat temu.

Nakhla_meteoriteNakhlity swoją nazwę zawdzięczają miejscowości El Nakhla w Egipcie, gdzie w 1911 roku znaleziono kamień. Nakhlity są bogate w minerał Augit co wskazuje na ich wulkaniczne pochodzenie. Ich wiek wynosi około pół miliarda lat. Uderzenie, które wyrwało je ku Ziemi nastąpiło 10 mln lat temu. Na Ziemi znaleziono 10 takich kamieni.

Trzecia grupa skał o marsjańskim pochodzeniu to chasignity (czasignity?) Nazwane po francuskiej miejscowości Chassigny, w pobliżu której odnaleziono pierwszy egzemplarz w 1815. Znane są tylko dwa egzemplarze – ten znaleziony we Francji oraz NWA2737.Chassigny- le C de SNC Składają się głównie z oliwinu. Wewnątrz skał uwięzione są duże ilości gazów o niejasnym pochodzeniu. Różnią się one od gazów z szerogotytów i nakhlitów, które odpowiadają obecnemu składowi atmosfery Marsa zbadanemu przez lądownik Viking w latach 70. Podejrzewa się, że powstały głęboko we wnętrzu Marsa na skutek procesów geologicznych prawie 1,5 mld lat temu.

Ślady życia?

rite-tubulesNa jednym z kamieni grupy S znaleziono coś, mogłoby być skamieniałą bakterią (ALH84001), choć te doniesienia zostały mocno skrytykowane. Inne badania przeprowadzone na skale EETA79001 wykazały dużą zawartość izotopu węgla 12, wskazującego na procesy organiczne.

W sumie na Ziemi znaleźliśmy około 35 kamieni pochodzenia marsjańskiego. Wraz z odkryciem NWA7034 nasza wiedza powiększy się o kolejną klasę. Czy to możliwe, że w czasie, gdy kamień wydostał się z Marsa planeta stanowiła zielony raj i być może dom dla innej cywilizacji? Trudno uwierzyć, że odpowiedź można znaleźć w kawałku kamienia, ale kto wie.541856_10151189854271761_74579699_n

Reklamy

11 thoughts on “Trochę o meteorytach SNC

  1. Ciekawe jak dużego potrzeba uderzenia by wyrzucić te setki ton skał na drogę ku innym planetom. Chyba taki impakt nie byłby zdrowy dla marsjańskiego życia 😛

  2. Teoria bardzo sensowna, ale nadal trudno mi uwierzyc, ze meteoryt koniecznie ma byc z Marsa, a nie jest jakims materialem miedzyplanetarnym, ktory skrystalizowal sie podczas tworzenia sie planet, albo jest z pasa planetoid… Rozumiem, ze podobny sklad moze sugerowac, ale moze takze swiadczyc o utworzeniu sie z tej samej materii co Mars.

    • Nie czytałaś uważnie. Jeśli meteoryt pochodzi z Układu Słonecznego ale nie z planety to okres krystalizacji będzie równy z okresem formowania się układu czyli około 6 mld lat. Gdyby pochodził „z zewnątrz” ten okres byłby jeszcze starszy – w końcu do najbliższej gwiazdy są lata świetlne, a w przestrzeni pomiędzy nic nie ma. Samotny odłamek podróżowałby setki miliardów lat nim dotarłby do nas.
      Skoro znalezione na Ziemi kamienie są młodsze od Układu Słonecznego to znaczy, że uformowały się lokalnie na aktywnej geologicznie planecie. Kandydatów mamy 3 i Ziemię, tylko że Wenus i Mars można spokojnie wykreślić. Pozostaje pytanie, czy to nie fragment Ziemi, który wrócił po krótkim spacerze dookoła Słońca? 😉

      • Nie upieram sie, ze jest spoza Ukladu Slonecznego, ale przeciez jest nie tylko Mars 😉

  3. Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź. Możemy zatem założyć że jedyną planetą z której pochodzą znajdowane na ZIemi meteoryty jest Mars. Niezapominajmy jednak o księżycach Marsa oraz Jowisza (np. IO) które mają także budowę skalistą.

    • Chociaz rzeczywiscie do utworzenia niektorych skal przydalby sie np. wulkan o ktory na planetoidzie dosc trudno 🙂

  4. są jeszcze duże księżyce gazowych olbrzymów. to mi się wydaje dośc prawdopodobne, biorąc pod uwagę, że te planety silnie przyciągają obiekty z okolic (więc mogły ściągnąć asteroidę która uderzyła w księżyc)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s